Lời Tuyên Bố Lịch Sử Của Trump
Vào ngày 15 tháng 10 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức tuyên bố rằng Mỹ và Trung Quốc đang ở trong một cuộc “chiến tranh thương mại toàn diện”. Khi được phóng viên hỏi liệu hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có rơi vào một cuộc chiến thương mại kéo dài hay không nếu không đạt được thỏa thuận, Trump trả lời rõ ràng:
“Chúng ta đang ở trong một cuộc chiến thương mại rồi. Chúng ta đang áp thuế 100%. Nếu không áp thuế, chúng ta sẽ bị coi là kẻ vô dụng”.
Mốc Thời Gian Quan Trọng
Ngày 10/10/2025: Bắc Kinh “Châm Ngòi”
Trung Quốc công bố mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các mặt hàng liên quan, yêu cầu giấy phép xuất khẩu cho sản phẩm có hàm lượng đất hiếm trên 0.1% kể từ ngày 1/12/2025.
Ngày 10/10/2025: Trump Đáp Trả Ngay Lập Tức
Chỉ vài giờ sau thông báo của Bắc Kinh, Trump công bố kế hoạch áp thuế bổ sung 100% đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Trung Quốc từ ngày 1/11/2025, “ngoài bất kỳ thuế quan nào đang áp dụng” (hiện tại trung bình 30-55%).
Trump cũng tuyên bố sẽ áp dụng kiểm soát xuất khẩu đối với “bất kỳ và tất cả phần mềm quan trọng” từ cùng ngày.
Ngày 14/10/2025: Mỹ Leo Thang Thêm
Trump tuyên bố Mỹ sẽ ngừng nhập khẩu dầu ăn từ Trung Quốc để trả đũa việc Bắc Kinh loại Mỹ khỏi danh sách nhà cung cấp đậu nành, gọi đây là “hành động thù địch về kinh tế”.
Thuế quan mới trên đồ gỗ, tủ bếp và đồ nội thất nhập khẩu (10-50%) chính thức có hiệu lực.
Ngày 14-15/10/2025: Phí Cảng Biển Qua Lại
Cả Mỹ và Trung Quốc đều bắt đầu áp dụng phí cảng biển đối với tàu của nhau, mở thêm “mặt trận mới” trong cuộc chiến thương mại.
Ngày 15/10/2025: Quan Chức Mỹ Chỉ Trích Bắc Kinh
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đồng loạt lên tiếng chỉ trích hành động của Trung Quốc là “chiếm đoạt quyền lực chuỗi cung ứng toàn cầu” và “ép buộc kinh tế”.
Nguyên Nhân Cốt Lõi: Đất Hiếm – Vũ Khí Chiến Lược
Vị Thế Độc Tôn Của Trung Quốc
Trung Quốc kiểm soát hơn 70% nguồn cung đất hiếm toàn cầu và sản xuất hơn 90% đất hiếm chế biến và nam châm đất hiếm thế giới. Đây là nguyên liệu không thể thiếu cho:
-
Công nghệ cao: Chip bán dẫn, smartphone, máy tính
-
Năng lượng tái tạo: Tuabin gió, pin xe điện
-
Quốc phòng: Vũ khí, thiết bị quân sự
-
Ô tô điện: Động cơ, hệ thống pin
Tác Động Ngay Lập Tức
Các hãng xe Mỹ như General Motors, Ford và Tesla đã gặp khó khăn trong chuỗi cung ứng. GM cảnh báo chậm tiến độ sản xuất dòng xe điện Chevrolet Equinox EV và Cadillac Lyriq do thiếu nam châm đất hiếm.
Lịch Sử Căng Thẳng 2025
Tháng 4/2025: “Liberation Day” – Ngày Độc Lập
Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về thâm hụt thương mại và áp thuế “có đi có lại” lên tất cả các nước. Thuế tối thiểu 10% có hiệu lực ngày 5/4.
Trong vòng xoáy trả đũa, thuế Mỹ lên hàng Trung Quốc tăng lên 145%, trong khi thuế Trung Quốc lên hàng Mỹ đạt 125%.
Tháng 5/2025: Thỏa Thuận Tạm Thời
Ngày 12/5, Mỹ và Trung Quốc ký thỏa thuận tạm thời: Mỹ giảm thuế từ 145% xuống 30%, Trung Quốc giảm từ 125% xuống 10%. Tuy nhiên, thỏa thuận không bao gồm đất hiếm, khoáng sản chiến lược hay công nghệ cao.Tháng 6/2025: Đàm Phán London Thất Bại
Vòng đàm phán 9-10/6 tại London về kiểm soát xuất khẩu và chuỗi cung ứng đất hiếm kết thúc mà không có tuyên bố chung, phản ánh mức độ bất đồng sâu sắc.
Tháng 10/2025: Bùng Phát Trở Lại
Căng thẳng leo thang mạnh mẽ trở lại với quyết định kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc và phản ứng gay gắt từ Trump.
Tác Động Toàn Cầu
Thị Trường Chứng Khoán Sụt Giảm
Ngay sau tuyên bố của Trump ngày 10/10, thị trường Phố Wall sụt giảm mạnh: S&P 500 giảm 2.7% (mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4), Nasdaq giảm 3.5%, Dow Jones giảm 878 điểm (1.9%).
Vàng Lập Đỉnh Lịch Sử
Trong bối cảnh bất ổn, giới đầu tư đổ xô mua vàng làm “hầm trú ẩn an toàn”, đẩy giá vàng lên mức đỉnh lịch sử mới.
IMF Cảnh Báo Tăng Trưởng Toàn Cầu
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo nếu cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung leo thang với thuế tăng thêm 30 điểm phần trăm lên hàng Trung Quốc và 10 điểm với các nước khác, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm 0.3 điểm phần trăm năm 2026 và hơn 0.6 điểm vào 2028.
Các Nước Bị Cuốn Vào
-
Hàn Quốc: Trung Quốc trừng phạt 5 công ty con của Hanwha vì “hỗ trợ” Mỹ trong ngành đóng tàu
-
Mexico: Đề xuất thuế 50% lên xe Trung Quốc sau sức ép từ Trump
-
Ấn Độ: Xích lại gần Trung Quốc sau khi Mỹ áp thuế lên đến 50% lên hàng Ấn do New Delhi mua dầu Nga
Việt Nam: Cơ Hội Và Thách Thức
Lợi Ích Từ Chiến Tranh Thương Mại
Việt Nam đã trở thành “điểm ngọt” trong nền kinh tế toàn cầu trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung lần đầu. Từ 2018-2024, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng trung bình 21% mỗi năm, đạt 123 tỷ USD vào 2024, so với mức tăng 6% giai đoạn 2002-2018.
Hiện Việt Nam:
-
Cung cấp 1/3 giày thể thao nhập khẩu vào Mỹ
-
50% giường gỗ và bàn ăn
-
25% pin mặt trời
-
Xuất khẩu sang Mỹ chiếm 30% GDP, tỷ lệ cao nhất trong các đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ
Rủi Ro Về “Transshipment” (Chuyển Tải)
Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cáo buộc Việt Nam đã trở thành “con đường của Trung Quốc” vào thị trường Mỹ, mua 90 tỷ USD từ Trung Quốc rồi “đánh dấu lại và gửi sang Mỹ”.
Nghiên cứu của Harvard (2025) cho thấy chỉ 8.8% tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ (2018-2021) là do chuyển tải, phần lớn liên quan đến nhà đầu tư Trung Quốc chuyển đến Việt Nam để “tái thương hiệu” sản phẩm gốc Trung Quốc.
Cảnh Báo Cho Doanh Nghiệp Việt
Bộ Công Thương Việt Nam cảnh báo nếu Mỹ áp thuế cao hơn lên hàng Việt Nam, xuất khẩu sẽ chịu hậu quả tiêu cực. Việt Nam cũng có nguy cơ đối mặt với thuế trừng phạt đối với sản phẩm như thép và nhôm do lo ngại về nguồn gốc từ Trung Quốc.
Triển Vọng Ngắn Hạn
Cuộc Gặp Trump – Tập?
Tính đến đêm 15/10, Trump vẫn dự kiến gặp Chủ tịch Tập Cận Bình tại Hàn Quốc cuối tháng 10 trong khuôn khổ APEC. Tuy nhiên, Trump trước đó đã tuyên bố “không còn lý do gì” để gặp sau hành động của Trung Quốc.
Khả Năng Gia Hạn Đình Chiến
Bộ trưởng Tài chính Bessent để ngỏ khả năng gia hạn đình chiến thuế quan (hiện đến hạn 10/11/2025) nếu Trung Quốc rút lại kế hoạch kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.
Đại diện Thương mại Greer nói rằng các quy định của Trung Quốc vẫn ở dạng dự thảo, và nếu Bắc Kinh rút lại, Mỹ sẽ không áp thuế 100% và “quay lại như một tuần trước”.
Lập Trường Cứng Rắn Của Trung Quốc
Ngày 14/10, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng “đấu đến cùng” trong căng thẳng thương mại với Mỹ, và hành động của Bắc Kinh sẽ tùy thuộc vào bước đi tiếp theo của Washington.
Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định không muốn chiến tranh thuế quan nhưng cũng “không sợ”.
Quan Điểm Chuyên Gia
Dean Ball, cựu cố vấn cao cấp Nhà Trắng, nhận định: “Trung Quốc đã tạo ra một chính sách cho phép họ cấm bất kỳ quốc gia nào trên Trái Đất tham gia vào nền kinh tế hiện đại”.
Jonathan Portes, Đại học Kinh tế London, nhận xét: “Mối quan hệ Mỹ-Trung cực kỳ bất ổn. Không có tính dự đoán được từ ngày này sang ngày khác, đây là đặc điểm của chính quyền hiện tại”.
Ý Nghĩa Với Trader Việt Nam
Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung tạo ra môi trường thị trường đầy biến động với những cơ hội và rủi ro song hành. Đối với cộng đồng trader Việt Nam, việc hiểu rõ các yếu tố địa chính trị, theo dõi tin tức sát sao và duy trì kỷ luật giao dịch là then chốt để tồn tại và phát triển trong bối cảnh này.
Tinh Hoa Trader sẽ cập nhật thường xuyên các diễn biến quan trọng của thị trường tài chính toàn cầu, giúp các trader nắm bắt xu hướng và đưa ra quyết định giao dịch sáng suốt. Các khóa đào tạo miễn phí của Tinh Hoa Trader sẽ trang bị cho bạn kiến thức về phân tích vĩ mô, quản lý rủi ro và tâm lý giao dịch – những kỹ năng thiết yếu để thành công trong thời kỳ đầy thách thức này.
Bạn mới bắt đầu trading? Hãy tham gia cộng đồng Tinh Hoa Trader trên Telegram để được hướng dẫn từng bước, học hỏi từ những trader giàu kinh nghiệm và cùng nhau giao dịch kỷ luật mỗi ngày.
