1. ATR là gì?
ATR – viết đầy đủ là Average True Range – là chỉ báo đo độ biến động (volatility) do J. Welles Wilder phát triển vào năm 1978.
Khác với các chỉ báo như RSI hay MACD cung cấp thông tin về xu hướng, ATR không báo hướng đi của giá, mà cung cấp giá trị “độ rộng dao động trung bình” của giá trong khoảng thời gian xác định.
ATR giúp bạn biết: nếu giá đang dao động mạnh hay nhẹ, để bạn điểu chỉnh stop-loss, kích cỡ vị thế (position size) cho phù hợp với thị trường.
2. Cách tính ATR
Hiểu cách tính giúp bạn tin hơn khi dùng nó — dù khi trade thực bạn chỉ bật chỉ báo lên thôi.
2.1 True Range (TR)
Trước hết, bạn tính True Range (TR) mỗi phiên (nến) bằng công thức:
TR = max of
(High – Low)
|High – Close_previous|
|Low – Close_previous|
Trong đó Close_previous là giá đóng cửa phiên trước đó.
Lý do có 3 cách tính là để xử lý trường hợp có “gap” (khoảng giá nhảy) — TR đảm bảo lấy khoảng di chuyển “thực” lớn nhất.
2.2 Tính ATR từ TR
-
Ban đầu (phần tử đầu): ATR = trung bình đơn của n phiên TR đầu (ví dụ n = 14).
-
Sau đó, ATR tiếp theo được tính bằng công thức trượt (smoothing):
ATR_t = [(ATR_{t-1} * (n-1)) + TR_t] / n
(n thường mặc định = 14)
Nếu bạn chọn n nhỏ hơn, ATR sẽ phản ứng nhanh hơn với biến động mới; nếu n lớn, ATR sẽ mượt hơn, ít nhạy hơn.
3. Cách đọc và hiểu giá trị ATR
ATR là một đường (line) hiển thị dưới biểu đồ giá (hoặc trong vùng riêng), cho bạn biết dao động trung bình của giá trong khoảng thời gian đã chọn.
-
ATR cao → thị trường biến động mạnh.
-
ATR thấp → thị trường “lặng”, dao động nhỏ.
-
Nếu ATR bắt đầu tăng sau thời gian thấp → có thể chuẩn bị có breakout hoặc biến động mới.
-
Nếu ATR giảm dần → biến động suy yếu, khả năng thị trường vào giai đoạn sideway.
Lưu ý: ATR không nói giá sẽ lên hay xuống — chỉ nói “nó có thể dao động mạnh hơn bình thường hay không”.
4. Ứng dụng ATR trong trading
Dưới đây là những cách mà trader — kể cả người mới — có thể dùng ATR để hỗ trợ quyết định.
4.1 Đặt Stop-Loss & Trailing Stop hợp lý
Một trong ứng dụng phổ biến nhất:
-
Với lệnh mua, bạn có thể đặt stop-loss ở mức Entry – (m × ATR)
-
Với lệnh bán, đặt stop-loss ở mức Entry + (m × ATR)
Trong đó m là hệ số bạn chọn (1,5×, 2×, 2,5×…) tùy mức chấp nhận rủi ro.
Ví dụ: nếu ATR = 20 pips (cặp Forex) và bạn dùng m = 2, stop-loss = 40 pips.
Bạn cũng có thể dùng ATR để làm trailing stop (dời stop theo giá) — khi giá chạy, bạn cập nhật stop dựa trên ATR mới.
4.2 Xác định kích cỡ vị thế (Position Sizing)
Bạn có thể dùng ATR để tính độ rủi ro mỗi đơn vị tài sản:
-
Xác định số vốn bạn chấp nhận rủi ro (ví dụ 1% tài khoản)
-
Dựa vào ATR × m để biết “rủi ro mỗi đơn vị”
-
Từ đó tính số đơn vị bạn nên mua/bán để rủi ro đó không vượt mức bạn chấp nhận
Cách này giúp rủi ro được điều chỉnh theo biến động thị trường — thị trường càng biến động, trade càng nhỏ; biến động thấp, bạn có thể trade lớn hơn.
4.3 Xác định breakout & chuyển biến thị trường
Khi ATR bắt đầu từ mức thấp (thị trường “yên lặng”), đột nhiên bật tăng — đó là dấu hiệu thị trường “thức dậy”.
Bạn có thể kết hợp ATR với các mức hỗ trợ/kháng cự hoặc mô hình giá:
-
Khi giá phá vùng sideway + ATR tăng mạnh → xác suất breakout cao hơn
-
Bạn có thể chờ giá vượt vùng + ATR tăng để vào lệnh
4.4 Kết hợp ATR với chỉ báo khác
Vì ATR không cho bạn hướng, nên bạn nên kết hợp ATR với:
-
Đường trung bình (MA, EMA) để xác định xu hướng
-
RSI, MACD để xác nhận lực mua / bán
-
Mô hình nến, mô hình giá để xác nhận điểm vào lệnh
Ví dụ: nếu giá nằm trên MA và ATR tăng → xu hướng mạnh lên, bạn ưu tiên lệnh mua.
5. Lỗi thường gặp & lưu ý khi dùng ATR
-
Rất nhiều người mới dùng ATR mà nghĩ nó sẽ báo hướng — không đúng. ATR chỉ đo biến động.
-
Nếu bạn chọn hệ số m quá nhỏ → dễ bị stop-out do dao động bình thường.
-
Nếu chọn m quá lớn → stop-loss quá rộng, rủi ro lớn.
-
Trong thị trường vô xu hướng (sideway), ATR dễ “lóe lên, rồi lặng lại” khiến bạn vào lệnh sai.
-
Luôn kiểm tra ATR trên khung thời gian lớn để hiểu biến động tổng thể trước khi vào lệnh ở khung nhỏ.
6. Ưu điểm & hạn chế của ATR
Ưu điểm
-
Dễ hiểu và dễ dùng, rất hợp cho người mới học.
-
Giúp bạn quản lý rủi ro tốt hơn: đặt stop-loss linh hoạt theo biến động, tính vị thế hợp lý.
-
Là chỉ báo “đi cùng” tốt với nhiều chiến lược — không xung đột với các chỉ báo khác.
-
Áp dụng được ở mọi loại thị trường: Forex, Vàng, Crypto, chứng khoán…
Hạn chế
-
Không cho bạn biết hướng giá sẽ đi — không báo mua hay bán.
-
Là chỉ báo trễ (dựa trên dữ liệu quá khứ) nên phản ứng với biến động mới có thể chậm.
-
Trong thị trường đi ngang, ATR có thể nhảy lên xuống nhiều lần gây nhiễu.
-
Việc chọn hệ số m và chu kỳ n nếu không phù hợp có thể làm công cụ mất hiệu quả.
8. Kết luận
ATR là một công cụ cực kỳ hữu ích cho trader mới để hiểu được độ biến động của thị trường và quản lý rủi ro thông minh hơn. Nó không phải là chỉ báo “thần thánh” — bạn sẽ không biết giá lên hay xuống từ ATR — nhưng nếu bạn dùng kết hợp với các công cụ khác, ATR sẽ là trợ thủ đắc lực trong việc đặt stop-loss, sizing vị thế và bắt breakout.
Tham gia cộng đồng Tinh hoa Trader: https://t.me/tinhhoatrader
Xem thêm:
